Małżonkowie jako odrębni podatnicy VAT – nowe podejście w orzecznictwie
Witajcie, czytelnicy!
Orzecznictwo podatkowe w ostatnich latach przyniosło istotną zmianę w interpretacji przesunięć majątku między działalnościami gospodarczymi małżonków. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 24 marca 2022 r. (C‑697/20) oraz świeże rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 października 2025 r. (I FSK 1120/22) wskazują, że nawet przy wspólności ustawowej małżonkowie mogą być traktowani jako odrębni podatnicy VAT.
Jak zauważa Jarosław Konopka, doradca podatkowy z Warszawy, konsekwencje tego podejścia są szczególnie istotne dla przedsiębiorców rodzinnych i rolników prowadzących działalności w ramach jednego gospodarstwa.
Sprawa, która zmieniła podejście
Podatniczka wycofała z działalności środki trwałe – m.in. . koparkę i ciągnik – nie rozpoznając VAT należnego. Twierdziła, że maszyny zostały przesunięte do gospodarstwa rolnego prowadzonego wspólnie z mężem, który również jest podatnikiem VAT. Organ podatkowy uznał jednak, że skoro każde z małżonków prowadzi odrębną działalność, przekazanie między nimi stanowi czynność opodatkowaną.
Rozbieżne stanowiska sądów
- WSA: uznał, że przy wspólności ustawowej nie dochodzi do przeniesienia majątku, bo brak dwóch odrębnych właścicieli.
- NSA: uchylił wyrok WSA, powołując się na orzeczenie TSUE. Skoro małżonkowie prowadzą odrębne działalności, są odrębnymi podatnikami VAT, a czynności między nimi należy traktować jak opodatkowane.
Znaczenie dla praktyki
Zdaniem Jarosława Konopki, doradcy podatkowego z Warszawy, wyrok NSA zmienia dotychczasowe rozumienie przesunięć majątku. Przedsiębiorcy powinni:
- dokumentować przekazania między działalnościami,
- jasno przypisywać środki trwałe do konkretnych firm,
- wdrażać polityki użyczeń i refakturowania kosztów,
- przygotować się na bardziej szczegółowe kontrole.
Rekomendacje eksperta
W praktyce doradczej Jarosława Konopki kluczowe jest przełożenie orzecznictwa na konkretne procedury. Audyt odliczeń VAT, umowy użyczenia między działalnościami czy regulaminy korzystania z majątku to narzędzia, które pozwalają ograniczyć ryzyko sporów.
Podsumowanie
Wyrok NSA z 17 października 2025 r. potwierdza, że małżonkowie prowadzący odrębne działalności są odrębnymi podatnikami VAT, nawet przy wspólności ustawowej. To oznacza konieczność traktowania przesunięć majątku jak czynności opodatkowanych.
Jarosław Konopka, doradca podatkowy z Warszawy, rekomenduje przedsiębiorcom wdrożenie jasnych procedur i dokumentacji, aby nowe podejście w orzecznictwie nie stało się źródłem ryzyka, lecz narzędziem porządkującym rozliczenia.
Z wyrazami szacunku,
J.K.
